Gagnrýni á “Ástaratlot”
Upplýsingar um ritið: Ástaratlot, 5. kafli: Sérhæft kynlíf, Munalosti; Ritstjórn og ráðgjöf: Dr. Andrew Stanway; Magnús Rafnsson þýddi; Forlagið, Reykjavík 1991.
Umfjöllun skrifuð af dunbin@bdsm.is:
Þessari bók er ætlað að svipta hulunni af gömlum bábiljum og hindurvitnum, ætlað að fræða og útskýra flesta þætti listarinnar að elska, koma í veg fyrir misskilning og draga úr ótta við kynlífið.
“Munalosti” heitir ágætur undirkafli 5. kafla bókarinnar (bls. 89-91), þar sem byrjað er á að varpa fram spurningunni: “Hvers konar fólk er það sem verður fyrir kynhrifum af skóm, kvenhanska eða jafnvel nærfötum úr gúmmíi eða plasti?”, og á eftir er hálfpartinn svarað með því að segja að slíkur munalosti sé ótrúlega algengur og að því er virðist einkum meðal karla.
Höfundur gerir ráð fyrir að flestir hafi heyrt um fótadýrkun og nefnir að sífellt heyrist meira talað um fólk sem hrífist af leðri eða er á kafi í afbrigðilegu kynlífi, kynlífsbúðir stilli upp fatnaði og öðrum munum sem eiga að vera kynæsandi, og allt sé þetta angi af því sem sé kallað munalosti eða fetishismi.
Reynt er að skilgreina hugtakið munalosti huglægt með því að segja það notað “þegar samfélagið álítur kynferðislegan áhuga í þessa veru óvenjulegan á einhvern hátt. Í Evrópu og Bandaríkjunum yrði varla nokkur karlmaður álitinn óvenjulegur fyrir það að hafa áhuga á kvenbrjóstum. En í mörgum þjóðfélögum eru brjóst kvenna alls ekki áltin erótísk - þar hefur enginn sérstakan áhuga á þeim nema ungabörn sem þiggja frá þeim næringu. Í slíku samfélagi þætti maður sem hefði mikinn áhuga á brjóstum óvenjulegur og hugtakið munalosti þætti þá líkast til lýsa áhuga hans.” Þessi skilgreining á hugtakinu finnst mér nokkuð merkileg og skýra vel þá staðreynd það er samfélagið sem skilgreinir að hlutir séu óeðlilegir en yfirleitt séu þeir ekki óeðlilegir í sjálfu sér.
Síðan er þeim hlutum sem valda munalosta gerð nokkur skil, og sagt að næstum hvaða hlutur geti vakið kynhrif, uppháir svartir kvenhanskar nefndir sem dæmi um nokkuð algenga en kvenhattar nefndir sem dæmi um sjaldgæfari hluti. Eftir að leður er kynnt sem það efni nútímans sem veki losta hjá flestum, eru niðurstöður bresks félagsfræðings kynntar sem sýna að gúmmí sé eftirsóttasta munalostaefnið, en bent á að erfitt sé að staðfesta það vegna þess að gúmmíföt verði að “kaupa hjá sérstökum fyrirtækjum sem sérhæfa sig í að uppfylla óskir þeirra sem haldnir eru munalosta”, en annan fatnað sé hægt að kaupa í venjulegum búðum. Úrval verslana er nefnt til marks um það hve draumórar þeirra sem heillast af hlutum úr gúmmíi séu fjölbreyttir, og svartir og hvítir nunnubúningar úr gúmmíi nefndir sem dæmi. Mér finnst það svolítið merkileg aðgreining á litasmekk fólks eftir menningarsvæðum þegar segir að “Í hinum enskumælandi heimi virðast gúmmíaðdáendur hrifnastir af svörtu, en sú er ekki raunin í öðrum löndum. Í Vestur-Þýskalandi virðist vinsælasti fatnaðurinn úr gúmmíi vera pastellituð pils og nærfatnaður”. Það er heilmikið til í því þegar segir: “Gúmmí og leður tengjast oft áhuga á sjálfspíningum og kvalalosta í ýmsum myndum”, og þó það sé mikið til í því þegar segir: “Margir sem hrífast af gúmmíi eru líka haldnir hvöt sem á fræðimáli kallast urolagnia, eða “water sports” á alþjóðlegu alþýðumáli. Það þýðir að þeir verða fyrir kynhrifum við að sjá einhvern pissa, pissa á einhvern eða láta pissa á sig.”, þá virkar þetta einhvernveginn þannig á mig að það sé verið að tengja þetta of sterkt saman, þó það sé ekki sagt að _allir_ gúmmíaðdáendur séu haldnir urolagnia, en þetta er kannski bara einhver pirringur í mér.
Það er ekki hvetjandi fyrir gagnkynhneigða í leit að kínkí félaga að lesa að “gagnkynhneigt fólk sem haldið er munalosta virðist yfirleitt eiga í meiri erfiðleikum með að finna sér félaga eða kynnast fólki með svipuð hugðarefni en samkynhneigðir. Þeir gagnkynhneigðu þurfa því kannski að láta sér nægja draumóra og sjálfsfróun, þótt sumir reyni að láta draumana rætast í samkynhneigðu sambandi þótt þeir hneigist í rauninni ekki að eigin kyni.”, en þetta er eflaust oft tilfellið.
Þó Leopold von Sacher-Masoch, frá hverjum masókismi dregur nafn sitt, hafi hneigst til sjálfspísla og hrifist af konum klæddum loðfeldi, þá eru það sagðir fátíðir kynórar því fólk sem sé gagntekið af mjúkum og loðnum hlutum sé af allt öðru sauðahúsi og hafi sjaldan áhuga á sjálfspíslum eða kvalalosta.
Svo er haldið áfram að fjalla stuttlega um munalostahluti, háhælaða skó, stígvél, svarta netsokka, sokkabönd, lífstykki, en svo kemur svolítið einkennileg setning: “Vasaklútar virðast vera algengir á þessu sviði og tengjast oft þjófnaði.” Það er í hæsta máta einkennilegur andskoti að tala um þjófnað í þessu samhengi, en þetta er ekki einleikið því Losti hnýtur um það sama í gagnrýni sinni á íslensku sálfræðibókina hér á vefnum.
Í fimmta kafla bókarinnar er annar undirkafli sem heitir kynlífsleikir, og hefur undirskriftina “leikir geta verið ánægjulegir - ekki síst ef markmið þeirra er að auka skemmtunina í kynlífinu”, og aftast í honum er klausa undir yfirskriftinni “píningar og kvalalosti”. Fyrst ég hef meira og minna verið að skrifa beint upp úr bókinni hér á undan, leyfi ég mér að skrifa upp þessa klausu beint, án leyfis höfundar og þýðanda, en með fullri virðingu fyrir höfundarrétti þeirra:
” PÍNINGAR OG KVALALOSTI
Mörg pör leika einhvers konar leiki sem tengjast kvalalosta og sjálfspíningarþörf þótt í vægu formi sé. Það er samt rétt að fara alltaf varlega í slíka leiki.
Kannski er það algengasta afbrigðið að rassskella konuna fyrir kynmök. Þar er um eins konar refsingu að ræða fyrir að vera “svona óþekk” og vilja endilega sofa hjá. Önnur pör “slást” eða glíma fyrir samfarir þannig að konan verður undir og er “neydd” til að opna sig.
Í “þrælaleiknum” notar konan hins vegar karlinn til að framkvæma skipanir sínar og þegar hann hefur afrekað eitthvað launar hún honum með kynmökum. Einnig bindur hún hann og hýðir, og ertir hann síðan til fullnægingar sem hún getur dregið á langinn að eigin geðþótta.
Í “húsbóndaleiknum” er hlutverkunum snúið við og það er konan sem er ambátt karlsins. ”
Í heildina finnst mér þessi umfjöllun ágæt, í þeim stutta hluta bókarinnar sem er helgaður þessum málefnum tekst höfundi þokkalega að kynna það sem er í gangi án þess að gefa það í skyn að það sé bara stórklikkað fólk sem stundar þetta. Hver sem hefur áhuga á einhverskonar BDSM ætti ekki að vera óánægður með tilfinningar sínar eftir að lesa þessa umfjöllun í bókinni, og ég held að hún ætti að hvetja áhugasamt fólk til að kynna sér allt þetta betur, heldur en hitt.
Umfjöllun þessi er skrifuð af dunbin@bdsm.is þann 8. mars 1998.